نماز و كار خير را ببينند و اين ، دعوت كنندهء ( آنها به سوى حق ) است . بدون شك ، خود آن حضرت بيش از پيروانش به اين روش پايبند بوده است . با توجه به اين مقدمه ، آنچه در اين درس تحت عنوان اخلاق فردى و اجتماعى امام صادق ( ع ) مورد اشاره قرار مىگيرد ، نمونه‌ها و قطره‌هايى از درياى بيكران « خلق عظيم » پيامبر گونهء آن حضرت است كه به اقتضاى شرايط زندگى آن بزرگوار در برخورد با جريانات و افراد گوناگون براى ما آشكار شده است . الف - اخلاق فردى 1 - عبادت و بندگى خدا شناخت عميق امام صادق ( ع ) از مقام ربوبى حق تعالى ، او را در ميدان عمل به عبادتى گسترده و خالصانه وامىداشت ؛ چرا كه خداوند مىفرمايد : « انَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عَبادِهِ الْعُلَماءُ » « 1 » از ميان بندگان خدا ، تنها دانشمندان از خدا مىترسند . آن حضرت ، مصداق كامل اين آيه شريفه در عصر خود ، و چهره بى نظير عارفان مقام ربوبى و عابدان ساحت مقدسش بود . اعتراف دانشمندان و شخصيّتهاى معاصر امام ( ع ) دربارهء مقام عبادت و بندگى آن حضرت و مشاهدات آنان در اين زمينه - با آنكه به يقين مىتوان گفت هيچكدام از آنان به مقام عبوديت آن گرامى پى نبرده‌اند - ما را تا حدّى به شناخت اين ويژگى امام ( ع ) رهنمون مىسازد . مالك بن انس ، پيشواى مذهب مالكىمىگويد : جعفر بن محمّد مردى بود كه در زندگىاش از يكى از سه خصلت بيرون نبود ؛ يا روزه بود ، يا نماز مىگزارد ، و يا در حال ذكر گفتن بود ؛ و او از عابدان عظيم الشأن و زاهدان بزرگى بود كه از خدا مىترسند . . . يك سال در سفر حج همراه اوبودم ؛ هنگامى كه

--> ( 1 ) - فاطر ، آيهء 28 .